Biography of Sri Guru HarKrishan Ji in Punjabi Language : ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੀ ਜੀਵਨੀ (ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ)
ਇਹ Sri Guru Harkrishan Ji history in punjabi ਦਾ ਬਲਾਗ ਹੈ । Sri Guru Harkrishan Sahib Ji ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਅੱਠਵੇਂ ਗੁਰੂ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਿਰਫ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰਗੱਦੀ ਸੰਭਾਲੀ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਅਸਾਧਾਰਣ ਗੱਲ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਕਾਫੀ ਛੋਟਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਚਮੜੀ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ (Smallpox) ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੱਚੀ ਗੁਰੂਤਾ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ।
ਜੀਵਨੀ ਗੁਰੂ ਹਰਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਇਤਿਹਾਸ
ਗੁਰੂ ਹਰਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 7 ਜੁਲਾਈ 1656 ਨੂੰ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਗੁਰੂ ਹਰਰਾਇ ਜੀ ਦੇ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰਗੱਦੀ ਮਿਲੀ।
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਿਮਰਤਾ, ਦਇਆ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਮੂਲ ਬਣਾਇਆ।
ਹੋਰ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਲੜੀਵਾਰ ਜੀਵਨ ਕਥਾ ਲਈ Guru Sahiban Biography ਚੈੱਕ ਕਰੋ।
Birth and Early Life of Guru HarKrishan Sahib Ji
Sri Guru Harkrishan Ji ਦਾ ਜਨਮ 7 ਜੁਲਾਈ 1656 ਨੂੰ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਚਪਨ ਆਤਮਕ ਗੁਣਾਂ, ਭਗਤੀ, ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ Guru Nanak Dev Ji ਦੀ ਬਾਣੀ ਵੱਲ ਖਿੱਚ ਅਤੇ ਸੇਵਾ-ਭਾਵਨਾ ਦੀ ਪ੍ਰਗਟਤਾ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਸੀ।
ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਜੀ ਸਨ, ਜੋ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਗੁਰੂ ਹੋਏ। ਉਹ ਇੱਕ ਅਹਿੰਸਕ, ਦਇਆਲੂ, ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਸਵਭਾਵ ਵਾਲੇ ਗੁਰੂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ Sri Guru Harkrishan Ji ਨੂੰ ਵੀ ਇਹੀ ਸੰਸਕਾਰ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਦਿਤੇ — ਸੇਵਾ, ਦਇਆ, ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਭਗਤੀ। ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੂਹਾਨੀ ਉੱਨਤੀ ਤੇ ਅਖੰਡ ਸ਼ਰਧਾ ਦੇਖ ਕੇ ਗੁਰਗੱਦੀ ਲਈ ਚੁਣਿਆ।
Sri Guru Harkrishan Ji ਦੇ ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਹੀ ਅਜਿਹੇ ਗੁਣ ਝਲਕਣ ਲੱਗ ਪਏ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਸਦਾ ਗਰੀਬਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਇੱਜਤ ਅਤੇ ਧਿਆਨ-ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ, ਤੇਜਸਵੀ ਚਿਹਰਾ ਅਤੇ ਆਤਮਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨੇ ਹਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਮਨ ਮੋਹ ਲਿਆ।
Read Guru Har Rai Ji’s Biography
Which Guru is Called Bala Pritam and Why? : ਬਾਲ ਪ੍ਰਿਤਮ ਕਿਹੜੇ ਗੁਰੂ ਸਨ?
“Bala Pritam” ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ “ਪਿਆਰੇ ਬੱਚੇ”। ਇਹ ਪਿਆਰ ਭਰਿਆ ਉਪਨਾਮ Sri Guru Harkrishan Ji ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿੱਕੀ ਉਮਰ, ਮਿੱਠੇ ਸੁਭਾਅ, ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਕਰਕੇ ਮਿਲਿਆ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਕੇਵਲ 5 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰਗੱਦੀ ਸੰਭਾਲੀ, ਜੋ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਸਾਧਾਰਣ ਘਟਨਾ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੀ ਪੱਕੜ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਧਿਆਤਮਕਤਾ, ਅਤੇ ਲੋਕ ਸੇਵਾ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਭਾਵਨਾ ਸੀ। ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਚੋਲੇਰਾ ਵਰਗੀ ਭਿਆਨਕ ਬਿਮਾਰੀ ਫੈਲੀ, ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਿੱਕੀ ਉਮਰ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਬਿਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾਉਂਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਵਾ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ। ਇਹ ਤਰਸ, ਕਰੁਣਾ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਨੈਤਿਕ ਮੂਲਾਂ (“Sikh Morals”) ਦੀ ਜੀਤੀ ਜਾਗਦੀ ਮਿਸਾਲ ਹੈ।
Sri Guru Harkrishan Ji ਦੀ ਹੇਠੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਤਮਕ ਉੱਚਤਾ ਅਤੇ ਮਾਣਵਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਭਾਵਨਾ ਇੰਨੀ ਉੱਚੀ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਵਰਗ ਦੇ ਲੋਕ – ਚਾਹੇ ਉਹ ਹਿੰਦੂ ਹੋਣ ਜਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨ – ਸਤਿਕਾਰ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਜਾਂ ਲਿਖਤਾਂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀਆਂ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ ਹੀ ਇੱਕ ਉਪਦੇਸ਼ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ।
“ਬਾਲਾ ਪ੍ਰੀਤਮ” ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਨਾਂਹੀ, ਬਲਕਿ ਉਹ ਪਿਆਰ, ਸੇਵਾ, ਅਤੇ ਨਿਰਮਲਤਾ ਦੀ ਮੂਰਤ ਸਨ — ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਸਿੱਖੀ ਵਿਚ ਆਦਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹਨ।
Key Events During Sri Guru HarKrishan Sahib Ji’s Guruship : ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਗੁਰਗੱਦੀ ਦੌਰਾਨ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਘਟਨਾਵਾਂ
- ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰਗੱਦੀ
- ਦਿੱਲੀ ਯਾਤਰਾ
- ਮੂਲ ਰੋਗ (Smallpox) ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਸੇਵਾ
- ਮੌਤ ਪਿਛੋਂ “ਬਾਬਾ ਬਕਾਲੇ” ਦਾ ਸੰਕੇਤ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੁਰਗੱਦੀ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਸੰਬੰਧੀ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ Guru Tegh Bahadur Ji’s Biography ਪੜ੍ਹੋ।
Sri Guru HarKrishan Ji’s Contribution During the Smallpox Epidemic
ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਚਮੜੀ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਹਰੇਕ ਪੀੜਤ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਜਲ ਪਿਲਾਉਂਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਵਾਈ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦਿੰਦੇ।
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇਹ ਸੇਵਾ Sikh Morality ਦੀ ਮੂਲ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਬਣੀ।
Final Days and Spiritual Legacy of Bala Pritam
Sri Guru HarKrishan Ji ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਿੱਕੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦਿੱਲੀ ਆ ਕੇ ਚੋਲੇਰਾ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਬਿਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 30 ਮਾਰਚ 1664 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੋਤਿ ਜੋਤ ਸਮਾ ਲਈ।
ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤਾ: “ਬਾਬਾ ਬਕਾਲਾ”, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੂੰ ਅਗਲਾ ਗੁਰੂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੂਹਾਨੀ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ, ਦਇਆ, ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਭਾਵਨਾ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਅਮਰ ਮੂਲ ਬਣ ਗਏ।
Gurudwara's Related to sri guru harkrishan sahib ji
Sri Guru HarKrishan Ji ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਹਨ:
1. ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੰਗਲਾ ਸਾਹਿਬ (Gurudwara Bangla Sahib)
ਪਤਾ: Baba Kharak Singh Marg, Connaught Place, New Delhi – 110001, India
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ: ਇੱਥੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਚੋਲੇਰਾ ਪੀੜਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਥੇ ਹੀ ਜੋਤਿ ਜੋਤ ਸਮਾਈ।
2.ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਾਲਾ ਸਾਹਿਬ (Gurudwara Bala Sahib)
ਪਤਾ: Guru Harkrishan Marg, Sarai Kale Khan, New Delhi – 110013, India
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ: ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਦਿਨ ਇੱਥੇ ਬਿਤੇ, ਅਤੇ ਇਥੇ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਖਰੀ ਸੰਭਾਲ ਹੋਈ ਸੀ।
3.ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪਟਟੀ ਸਾਹਿਬ (Gurudwara Patshahi Dasvin, Kiratpur Sahib)
ਪਤਾ: Kiratpur Sahib, District Rupnagar (Ropar), Punjab – 140115, India
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ: Sri Guru HarKrishan Ji ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਬਚਪਨ ਦੀ ਧਰਤੀ।
4. ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪੰਜੋਖਾ ਸਾਹਿਬ (Gurudwara Panjokhra Sahib)
ਪਤਾ: Village Panjokhra Sahib, Near Ambala Cantt, Haryana – 133004, India
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ: ਇਥੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਢੇਰ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਕ ਮੁਜਿਜ਼ਾ ਵੀ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ।
Read Dukh Bhajani Sahib Path
ਦੁੱਖ ਭੰਜਨੀ ਸਾਹਿਬ ਪਾਠ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖਾਂ, ਤਕਲੀਫਾਂ ਅਤੇ ਮਨ ਦੇ ਕਲੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਠ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀਆਂ ਦਾ ਸੰਕਲਨ ਹੈ। “ਦੁੱਖ ਭੰਜਨੀ” ਅਰਥਾਤ “ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਭੰਜਨ ਵਾਲਾ”।
ਇਸ ਪਾਠ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਦਿਲੋਂ ਪੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਆਤਮਿਕ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਅਨੇਕ ਸਿੱਖ ਇਹ ਪਾਠ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮੇਂ (ਜਿਵੇਂ ਬੀਮਾਰੀ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਮੇਂ) ਕਰਦੇ ਹਨ।
Read Dukh Bhajani Sahib Path Online
ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਚ ਸਿਮਰਨ– Rememberence in Gurbani
ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਅਰਦਾਸ ਵਿੱਚ, ਸਿੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਦੁਹਰਾਉਂਦੇ ਹਨ,
“ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਧਿਆਇਐ, ਜਿਸ ਡਿਠੇ ਸਭਿ ਦੁਖਿ ਜਾਇ।।’
ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ “Sri Guru harkrishan ji ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬ੍ਰਹਮ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਦਰਦ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।”
